Inleiding

In deze les kijken we naar de proceskenmerken bewerkingstijd, cyclustijd en doorlooptijd en hoe deze met elkaar samenhangen. 


Inhoud
Allereerst worden de begrippen bewerkingstijd en cyclustijd uitgelegd. In onderstaande figuur zijn de bewerkingstijd en de cyclustijd weergegeven.

Bewerkingstijd 

Definitie bewerkingstijd: Dit is de tijd dat het product werkelijk bewerkt wordt. Dit is op te delen in één of meerdere werkelementen. Een werkelement is de kleinste te herkennen activiteit in een processtap. Het gaat hier alleen om de werkelementen die regulier in de processtap zitten. De werkelementen kunnen waarde-toevoegend (VAT) of niet-waarde-toevoegend (NVAT) zijn. Incidentele afwijkingen door verstoringen of defecten horen hier niet bij. Bewerkingstijd wordt in het Engels vaak Process(ing) Time genoemd, vandaar wordt PT vaak als afkorting gebruikt.

Voorbeeld bewerkingstijd: Bij een huisarts is de bewerkingstijd de tijd die de arts werkelijk bezig is met het behandelen van de patiënt. In een productieproces is het de tijd die wordt besteed aan het produceren van een product. Dit zou in beide gevallen 10 minuten kunnen zijn. In onderstaande figuur is de situatie bij enkelstuks productie, zorg en administratieve processen weergegeven. Let op: Als de arts gestoord wordt tijdens het consult door bv de computer die vast loopt (of de machine gaat in storing in het productieproces), dan hoort dat niet bij de bewerkingstijd.




Een ander kenmerk is de cyclustijd. 

Cyclustijd

Definitie Cyclustijd (CT) enkelvoudig proces: Dit is de tijd tussen twee producten die uit een proces(stap) komen; ofwel het “ritme van het proces”. Cyclustijd ≈ (Bewerkingstijd) + (Wachttijd). In de praktijk kunnen verschillende producten uit dezelfde processtap komen. Dan kan de CT per cyclus variëren en is de gemiddelde CT interessanter.

Voorbeeld cyclustijd enkelvoudig proces: In het voorbeeld van de huisarts is dit de tijd tussen twee patiënten die uit de spreekkamer komen. De cyclustijd bestaat naast de bewerkingstijd ook uit allerlei wachttijden (voor patiënten). Voor de huisarts zijn dit bijvoorbeeld de administratieve handelingen die hij moet verrichten of het opruimen van spullen. Stel dat in dit voorbeeld de bewerkingstijd (Lees: echte behandeltijd; de tijd dat de patiënt in de spreekkamer is) 10 minuten is en de arts 3 minuten nodig heeft om op te ruimen en de volgende afspraak voor te bereiden (we komen hier later nog op terug met de set-up tijd). Dan is de cyclustijd 13 minuten (de tijd tussen twee patiënten).

Definitie Cyclustijd parallel proces: In de module proces en procesniveaus staat dat een proces (niveau 3) opgebouwd kan zijn uit meerdere processtappen (niveau 4). Deze kunnen sequentieel (achter elkaar) gerangschikt zijn, maar ook naast elkaar of parallel ( m.a.w. “dubbel” uitgevoerd worden) zie onderstaande figuur. Het effect is dan dat de cyclustijd halveert omdat er in dezelfde tijd twee maal zoveel producten verwerkt kunnen worden. Merk op dat de bewerkingstijd dan gelijk blijft. 

Voorbeeld Cyclustijd parallel proces: In het voorbeeld van de huisarts kijken we dan niet op het niveau van de spreekkamer met één huisarts, maar op het niveau van de praktijk: met één assistente (processtap A) en twee huisartsen (processtap B). Voor de cyclustijd van de praktijk betekent dit dat er 2 x zoveel patiënten behandeld worden, terwijl de bewerkingstijd per patiënt hetzelfde blijft. Met andere woorden als de cyclustijd met één huisarts  gem.13 minuten is dan is de gem. cyclustijd met twee huisartsen 6,5 minuten.



Naast de bewerkingstijd en de cyclustijd is er ook het kenmerk doorlooptijd. 

Doorlooptijd en wachttijd

Definitie doorlooptijd (THT): Dit is de totale tijd die een product door een proces aflegt, van het begin tot het einde. In het Engels wordt deze ook wel Throughput Time (THT) of Leadtime genoemd. Wij gebruiken de afkorting THT. De doorlooptijd van een proces of meerdere processtappen zien we in bovenstaande figuur. We nemen daar dus ook de tijd dat producten liggen te wachten in een buffer mee. Dit wordt de wachttijd genoemd. (Wachttijd = WT).
De doorlooptijd formule voor enkelvoudig product: THT = PT (totaal) + WT (totaal). (let op: Dit geldt ook als er processtappen parallel staan; je neemt dan 1 x de PT voor de parallelle processen)

De doorlooptijd kan op verschillende procesniveaus bepaald worden. Voorbeelden hiervan zijn:
- De tijd tussen het krijgen van een order en het betalen van een factuur (order to cash)
- De tijd tussen de start van een order in de productie en het afronden daarvan in een productieproces (productiedoorlooptijd)

Voorbeeld doorlooptijd behandelingIn het geval van een patiënt die een huisarts bezoekt is het de totale tijd die de patiënt in de huisartsenpraktijk is geweest. Stel in dit voorbeeld is PT 2 minuten van processtap A en 10 minuten van processtap B. De wachttijd tussen de processtappen is 14 min. De totale doorlooptijd voor de patiënt is dan: 2 + 14 + 10 = 26 minuten. De patiënt is in totaal 26 minuten bezig geweest met het bezoek aan de praktijk, Merk op dat hier ook op een hoger niveau naar de doorlooptijd gekeken kan worden. Namelijk van het moment van bellen, totdat de patiënt de praktijk verlaat. Als de patiënt dan 4 minuten heeft gebeld en vervolgens 5 uur moest wachten voor de afspraak dan is de doorlooptijd 4 min + 5 uur + 26min = 5uur en 30 minuten. 

In de praktijk blijkt de wachttijd (WT) vaak het grootste deel van de doorlooptijd te bepalen. Een lange doorlooptijd in een proces betekent daarom vaak dat er veel verspilling (in ieder geval Wachten) in het proces aanwezig. Het is daarom altijd een belangrijke indicator van hoe goed een proces in ingericht, en dus belangrijk om te meten. Voor het berekenen van de totale doorlooptijd kun je ook goed gebruik maken van de wet van Little, zie Little's Law; de wet van Little .

Kennisclips

In de onderstaande video wordt het begrip cyclustijd uitgelegd voor een proces met meerdere processtappen en gekoppeld aan de takttijd.

Extra bestanden
Er zijn geen relevante bestanden voor dit onderdeel.

Extra literatuur

BoekhfstpagHoofdstuk titel
lean green belt (van Kollenburg)3.642Belangrijke tijden bij processen 

Last modified: Tuesday, 14 May 2024, 11:49 AM