Inleiding
In deze les kijken we naar de proceskenmerken bewerkingstijd, cyclustijd en doorlooptijd en hoe deze met elkaar samenhangen.
Inhoud
Definitie bewerkingstijd: Dit is de tijd dat het product werkelijk bewerkt wordt. Dit is op te delen in één of meerdere werkelementen. Een werkelement is de kleinste te herkennen activiteit in een processtap. Het gaat hier alleen om de werkelementen die regulier in de processtap zitten. De werkelementen kunnen waarde-toevoegend (VAT) of niet-waarde-toevoegend (NVAT) zijn. Incidentele afwijkingen door verstoringen of defecten horen hier niet bij. Bewerkingstijd wordt in het Engels vaak Process(ing) Time genoemd, vandaar wordt PT vaak als afkorting gebruikt.
Voorbeeld bewerkingstijd: Bij een huisarts is de bewerkingstijd de tijd die de arts werkelijk bezig is met het behandelen van de patiënt. In een productieproces is het de tijd die wordt besteed aan het produceren van een product. Dit zou in beide gevallen 10 minuten kunnen zijn. In onderstaande figuur is de situatie bij enkelstuks productie, zorg en administratieve processen weergegeven. Let op: Als de arts gestoord wordt tijdens het consult door bv de computer die vast loopt (of de machine gaat in storing in het productieproces), dan hoort dat niet bij de bewerkingstijd.

Definitie Cyclustijd (CT) enkelvoudig proces: Dit is de tijd tussen twee producten die uit een proces(stap) komen; ofwel het “ritme van het proces”. Cyclustijd ≈ (Bewerkingstijd) + (Wachttijd). In de praktijk kunnen verschillende producten uit dezelfde processtap komen. Dan kan de CT per cyclus variëren en is de gemiddelde CT interessanter.
Voorbeeld cyclustijd enkelvoudig proces: In het voorbeeld van de huisarts is dit de tijd tussen twee patiënten die uit de spreekkamer komen. De cyclustijd bestaat naast de bewerkingstijd ook uit allerlei wachttijden (voor patiënten). Voor de huisarts zijn dit bijvoorbeeld de administratieve handelingen die hij moet verrichten of het opruimen van spullen. Stel dat in dit voorbeeld de bewerkingstijd (Lees: echte behandeltijd; de tijd dat de patiënt in de spreekkamer is) 10 minuten is en de arts 3 minuten nodig heeft om op te ruimen en de volgende afspraak voor te bereiden (we komen hier later nog op terug met de set-up tijd). Dan is de cyclustijd 13 minuten (de tijd tussen twee patiënten).
Definitie Cyclustijd parallel proces: In de module proces en procesniveaus staat dat een proces (niveau 3) opgebouwd kan zijn uit meerdere processtappen (niveau 4). Deze kunnen sequentieel (achter elkaar) gerangschikt zijn, maar ook naast elkaar of parallel ( m.a.w. “dubbel” uitgevoerd worden) zie onderstaande figuur. Het effect is dan dat de cyclustijd halveert omdat er in dezelfde tijd twee maal zoveel producten verwerkt kunnen worden. Merk op dat de bewerkingstijd dan gelijk blijft.
Definitie doorlooptijd (THT): Dit is de totale tijd die een product door een proces aflegt, van het begin tot het einde. In het Engels wordt deze ook wel Throughput Time (THT) of Leadtime genoemd. Wij gebruiken de afkorting THT. De doorlooptijd van een proces of meerdere processtappen zien we in bovenstaande figuur. We nemen daar dus ook de tijd dat producten liggen te wachten in een buffer mee. Dit wordt de wachttijd genoemd. (Wachttijd = WT).
De doorlooptijd formule voor enkelvoudig product: THT = PT (totaal) + WT (totaal). (let op: Dit geldt ook als er processtappen parallel staan; je neemt dan 1 x de PT voor de parallelle processen)
De doorlooptijd kan op verschillende procesniveaus bepaald worden. Voorbeelden hiervan zijn:
- De tijd tussen het krijgen van een order en het betalen van een factuur (order to cash)
- De tijd tussen de start van een order in de productie en het afronden daarvan in een productieproces (productiedoorlooptijd)
Voorbeeld doorlooptijd behandeling: In het geval van een patiënt die een huisarts bezoekt is het de totale tijd die de patiënt in de huisartsenpraktijk is geweest. Stel in dit voorbeeld is PT 2 minuten van processtap A en 10 minuten van processtap B. De wachttijd tussen de processtappen is 14 min. De totale doorlooptijd voor de patiënt is dan: 2 + 14 + 10 = 26 minuten. De patiënt is in totaal 26 minuten bezig geweest met het bezoek aan de praktijk, Merk op dat hier ook op een hoger niveau naar de doorlooptijd gekeken kan worden. Namelijk van het moment van bellen, totdat de patiënt de praktijk verlaat. Als de patiënt dan 4 minuten heeft gebeld en vervolgens 5 uur moest wachten voor de afspraak dan is de doorlooptijd 4 min + 5 uur + 26min = 5uur en 30 minuten.
Kennisclips
In de onderstaande video wordt het begrip cyclustijd uitgelegd voor een proces met meerdere processtappen en gekoppeld aan de takttijd.
Extra bestanden
Er zijn geen relevante bestanden voor dit onderdeel.Extra literatuur
| Boek | hfst | pag | Hoofdstuk titel |
| lean green belt (van Kollenburg) | 3.6 | 42 | Belangrijke tijden bij processen |