Inleiding

De 5 x waarom methode wordt vaak gezien als een eenvoudig instrument waarmee snel even een oorzaak van een probleem kan worden vastgesteld. In de werkelijkheid blijkt dat nog niet zo eenvoudig, maar indien juist toegepast levert 5 x Waarom wel zeer nuttige inzichten op! Het goed uitvoeren van de 5 x Waarom helpt om de juiste kernoorzaak te vinden, en zo een probleem in één keer goed op te lossen.

    Inhoud

    In de onderstaande figuur zien we de 5 x waarom uitgewerkt

    Let op: het aantal 5 in de 5 x waarom is een stelregel. Soms is door 2 x de waarom vraag te stellen een kernoorzaak al helder. Soms wordt de vraag 7 x gesteld. Probeer hier gevoel voor te ontwikkelen.

    Het stellen van de vraag lijkt vrij simpel maar het blijkt in de praktijk lastig en vaak zijn de oorzaak/gevolgrelaties niet logisch. Er is wel een eenvoudig middel om te controleren of de relatie logisch is. Je stelt dan in de omgekeerde richting de vragen ‘ yyy leidt tot xxx?’. Als deze vraag ook klopt is een oorzaak/gevolgrelatie goed.



    Onderstaand een voorbeeld van een 5 x waarom vraagstuk, over waarom er een bedrijfsongeval gebeurd is: er is iemand gevallen op een natte vloer. we gaan nu van links naar rechts met de vragen "Waarom" en het antwoord "Omdat"


    Het gevolg is het ongeval en de oorzaak is dat iemand is uitgegleden. Waarom is een persoon uitgegleden? Omdat de vloer nat was.  Het gevolg was uitglijden en de natte vloer was de oorzaak. Waarom was de vloer nat? Omdat de kraan lekt. Dit worden de logische oorzaak-gevolg relatie genoemd. Door steeds de waarom vraag te stellen, en te antwoorden met omdat...  wordt de kernoorzaak helder. In dit voorbeeld is de kernoorzak ‘geen onderhoud’. Eventueel kan hier nog een niveau dieper gegaan worden, maar de grens ligt daar waar je zelf geen invloed meer kunt uitoefenen.

    We kunnen hier ook de vragen "leidt tot" stellen om te controleren of de 5 x waarom vragen goed hebben uitgewerkt: het gebrek aan onderhoud leidt tot een defecte afdichting. Deze leidt weer tot de lekkende kraan, en een lekkende kraan leidt tot een natte vloer. Een natte vloer leidt tot het feit dat iemand is uitgegleden. En zo zijn we weer terug bij het ongeval.

    We verwerken de antwoorden op de 5 x waarom vragen in de probleemboom, die we in de volgende les behandelen.

    In de Root Cause Analyse kan de 5 x Waarom in twee vormen toegepast worden :

    1. De compacte vorm
      Direct na het maken van het ishikawa diagram (ook zoals in het voorbeeld beschreven). Het beantwoorden van de "waarom"-vragen is relatief eenvoudig vraagt geen diepgaand onderzoek
    2. De verdiepende vorm
      Deze wordt gebruikt voor complexe problemen met grote impact. het beantwoorden van één "waarom" vraag kan soms weken of maanden kosten. In de video vind je daarvan een voorbeeld. Deze wordt hier niet verder behandeld


    Kennisclips
    Hier een eenvoudig voorbeeld van een compacte 5 x waarom:
     
     


    Hier vind je een voorbeeld van een schijnbaar eenvoudig oplossing die volgde op een zeer uitgebreid onderzoek naar de oorzaak van hoe de wanden van het Washington Memorial steeds slechter werden (spoiler: de oplossing lag in de verlichting van het gebouw tijdens de avonduren)

     
     

    Extra bestanden

    Er zijn geen extra bestanden voor dit onderdeel. 

    Extra literatuur
    Boekhfstpaghoofdstuk titel
    lean green belt (van Kollenburg)9.2.1167De bronoorzaak vinden met 5 x waarom (5 Why)

    Laatste wijziging: woensdag, 30 augustus 2023, 10:32